КӨП МАҒЫНАЛЫ СӨЗДЕР: МҰҒЖИЗА ЖӘНЕ БАСҚА ДА ҚЫРЛАРЫ

Аңдатпа

Жалпы мағынасы кең әрі терең сөздер мәселесі араб және әлемдік деңгейде үлкен назарға ие болған. Бұл – ең алдымен, адам баласының шынайы сезімі мен білімін қысқаша, бірақ терең жеткізуге арналған, даналықпен үйлескен және қиялға толы сөздер. Олар мағыналардың адамгершілігі мен табиғилығын, сөздердің әсемдігі мен тартымдылығын біріктіріп, бір ұлтқа немесе тілге байланбайды.

Арнайы түрде пайғамбардың (с.ғ.с.): «Маған қысқа, бірақ мағыналы сөздер берілді», – деген хадисі зерттеушілердің назарын аударып, бұл сөздердің мәнін ашуға, олардың ой тереңдігі мен ерекше құрылымын зерттеуге қызығушылық тудырды.

Ғалымдардың  көбі мұндай сөздерді тек Құран аяттарында ғана көрсе, кейбірі пайғамбардың (с.ғ.с.) ерекше шешендік сөздерінен де кездестірді. Ал кейбірі мұндай сөздер Құранда да, пайғамбардың (с.ғ.с.) сөздерінде де бар екенін және олардың керемет табиғаты мен адам мүмкіндігінің арасындағы айырмашылықты түсіну керектігін айтты.

Ғалымдардың пікірі бойынша, пайғамбардың (с.ғ.с.) қысқа әрі мағыналы сөздері ерекше шешендік қасиетке ие. Бұл сөздер Алланың уахиымен келген мағыналарды қамтиды, ал олардың формасы – пайғамбардың (с.ғ.с.) ерекше қасиеті.

Дегенмен бұл басқалардың, соның ішінде ақындар, шешендер және жазушылардың да қысқа әрі мағыналы сөздер шығаруына кедергі келтірмеді. Мұндай сөздер тыңдаушылардың жүрегіне жетіп, уақыт пен кеңістіктен асып өтіп, зерттеушілердің аузында айтылып жүрді, шынайылығы мен қарапайымдылығымен мысалға айналып, таңданыс тудырды.

Бұл зерттеуде пайғамбардың (с.ғ.с.) қысқа әрі мәні терең сөздерінің ерекше қасиеті көркемдігі мен маңызы талданады. Пайғамбардың (с.ғ.с.) сөзі үнемі ерекшеленіп тұратыны, басқаларында сирек кездесетін құбылыс болғаны туралы пікірлер айтылады.