Кілтті сөздер
шариғат
тариқат
этикалық нормалар
экзистенциалды тәжірибе
сопылық философия
философиялық антропология
Дәйексөздерді қалай жазу керек
Аңдатпа
Зерттеуіміз Қожа Ахмет Ясауидің дүниетанымының негізіндегі шариғат пен тариқат ұғымдарын классикалық діни түсіндірмелерден тыс философиялық тұрғыдан қарастыруға арналған. Мақалада шариғат әлеуметтік және жеке мінез-құлықты реттейтін этикалық-нормативтік құрылым болып саналады, ал тариқат жеке тұлғаның ішкі өзгерісіне бағытталған тәжірибенің экзистенциалды саласы ретінде түсіндіріледі. Бұл тұрғыда Ясауидің дүниетанымы сопылықпен қатар адамзаттың моральдық, экзистенциалды және саналы дамуын түсіндіретін тұтас философиялық модель болып саналады. Жұмысымыздың негізгі мақсаты – шариғат пен тариқат арасындағы байланысты этика мен экзистенциалды философия шеңберінде қайта түсіндіру және бұл екі ұғымның адамның өзін-өзі құру процесіндегі рөлін ашу. Зерттеуде Ясауидің дүниетанымында моральдық нормалардың жеке тұлғаның ішкі тәжірибесімен қалай біріктірілгені және бұл процестің жеке тұлғаның экзистенциалды мағынаны іздеуіне қалай үлес қосатыны талданады. Мақаламыздың ғылыми маңыздылығы оның сопылық ойды философиялық антропология, этика және экзистенциалды философия контексінде зерттейді. Практикалық тұрғыдан алғанда, дәстүрлі рухани ілімдердің қазіргі адамның моральдық және экзистенциалдық мәселелеріне қалай сілтеме бола алатынын көрсетеді.
Әдістемелік тұрғыдан болса, зерттеуде герменевтикалық талдау, тұжырымдамалық талдау және салыстырмалы философиялық әдістер қолданылады. Ясауидің еңбектері, әсіресе «Диуани хикмет», контекстік және тұжырымдамалық деңгейде қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде шариғат этикалық негізді қамтамасыз етеді, ал сопылық тәртіп жеке тұлғаның экзистенциалдық тәжірибесі арқылы бұл негіздің ішкі әлемге енуіне ықпал етеді деген қорытындыға келеді. Мақаламыз Ясауидің дүниетанымы адамзаттың моральдық және экзистенциалдық тұтастығына негізделген бірегей философиялық жүйені ұсынатынын көрсетеді. Осы тұрғыдан алғанда, зерттеу ислам дүниетанымы мен сопылық философия саласына өзіндік үлес қосады және қазіргі этикалық және экзистенциалдық пікірталастарға жаңа көзқарас ұсынады.