Кілтті сөздер
Алаш
зайырлылық
дін
мемлекет
төзімділік
ХХ ғасыр басы
зайырлы мемлекет
Дәйексөздерді қалай жазу керек
Аңдатпа
Бұл мақалада ХХ ғасырдың басындағы қазақ қоғамындағы зайырлылық идеяларының қалыптасу үдерісі, оның ішінде Әлихан Бөкейханның көзқарастары мен еңбектеріндегі ерекшеліктері қарастырылады. Қазақ зиялылары ұлттық тәуелсіздік пен өркениеттік даму жолын таңдауда дін мен мемлекеттің арақатынасын жаңаша түсіндіруге ұмтылды. Ә. Бөкейханның «Қазақ» газетінде жарияланған мақалалары мен «Алаш» партиясы бағдарламасының жобасы зайырлылық қағидаттарының қазақ қоғамына енуіндегі маңызды дереккөз болып табылады. Оның діннің әлеуметтік қызметін ағартушылық пен қоғамдық мүддеге қызмет етумен байланыстыруы, діни төзімділік пен теңдік идеясын алға тартуы – қазіргі заманда да өз маңызын жоймаған ойлар. Сонымен қатар, Батыс ойшылдарының ықпалы, Толстойдың діни төзімділікке қатысты көзқарастары Ә. Бөкейхан еңбектерінде көрініс тапқаны талданады. Зерттеу нәтижесінде, ХХ ғасыр басындағы қазақ зиялыларының зайырлылыққа қатысты идеялары бүгінгі Қазақстандағы конфессияаралық келісім мен зайырлы мемлекет құндылықтарымен сабақтасып жатқаны айқындалады.